Archeologia

Archeologia

Od rozpoczęcia izraelskiej okupacji Zachodniego Brzegu w 1967 r., miejscowa ludność była i jest systematycznie wysiedlana, a naukowcy z izraelskich uniwersytetów wykorzystują swoją pozycję do ukrywania nielegalności tych wysiedleń. Co więcej, poprzez zniekształcanie historii, budują narrację o wyłącznej przynależności ziem Palestyńczyków do państwa izraelskiego.

Oficer Sztabowy Administracji Cywilnej Judei i Samarii ds. Archeologii (The Staff Officer for Archaeology of the Civil Administration of Judea and Samaria, SOA) to organ izraelskiej administracji na Zachodnim Brzegu. Jednostka ta decyduje o tym, gdzie można prowadzić wykopaliska, kto może je prowadzić, co zrobić ze znaleziskami, jak je interpretować i eksponować, oraz to ona otrzymuje, zatwierdza i publikuje raporty naukowe¹, jednocześnie ograniczając dostęp do danych dotyczących swoich znalezisk i wykopalisk, pomimo licznych apeli o ich jawność^{2 3 4 5}. Ponadto SOA współpracuje z uniwersytetami przy realizacji wykopalisk – między innymi z Uniwersytetem Ariel i Uniwersytetem Ben Guriona w ramach projektu badawczego NSSS (The New South Samaria Survey)⁶. Były pracownik SOA⁷, Ghattas J. Sayej, tak opisuje ten organ:

Po wojnie 1967 r. i rozpoczęciu okupacji Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy armia izraelska utworzyła stanowisko Oficera Sztabowego Administracji Cywilnej Judei i Samarii ds. Archeologii [The Staff Officer for Archaeology of the Civil Administration of Judea and Samaria], w celu sprawowania kontroli nad wszystkimi stanowiskami archeologicznymi na okupowanych terytoriach. […] Palestyńczycy, do których należy ziemia, są z niej wywłaszczani i wysiedlani w imię archeologii – zgodnie z prawem o zabytkach, które dopuszcza prowadzenie takich wywłaszczeń przez państwo w miejscach o znaczeniu historycznym ⁸.

Pierwsze z wielu badań na Zachodnim Brzegu miały miejsce już dwa lata po wojnie sześciodniowej. Usuwały one z historii pięćsetletni okres następujący po upadku cesarstwa bizantyjskiego⁹ – tym samym kształtowały obraz przeszłości czysto żydowskiej, marginalizując Palestyńczyków jako obecnych w przeszłości. Wykopaliska zostały zapoczątkowane przez trzech pracowników Uniwersytetu Hebrajskiego; w 1969 r. Shmarya Guttman rozpoczął badanie ruin na terenach Susiy, a w latach 1971-1972 dołączyli do niego Yavin i Ehud Netze. Sponsorem tych badań była ich alma mater, Uniwersytet Hebrajski, ale również Siły Obronne Izraela (IDF), poprzez Dowództwo Wojskowe Judei i Samarii (Military Command, Judea and Samaria)¹⁰. Przypadek Susiyi nie jest jedyny: As-Samu, Yatta i Al-Karmil⁹, to inne obszary na południe od Hebronu zamieszkiwane przez Palestyńczyków, a okupowane przez archeologiczno-wojskowe oddziały izraelskie.

Wsparcie, jakiego udzielają archeologowie z izraelskich uniwersytetów dla symbolicznej własności kolonizatorów, ma jasno określony cel – przejęcie prawa do ziem i wysiedlenie jej mieszkańców. Akiva London, archeolog z Uniwersytetu Bar-Ilana i bliski współpracownik Guttmana, był również jednym z pierwszych izraelskich osadników, który w odniesieniu do terenów zajętych przez Izrael, wprost pisał o „nowych arabskich osadach”¹¹, ignorując fakt, że ziemie te były domem dla arabskich rolników od kilkuset lat⁹, a palestyńska wioska Susiya znajdująca się na tych terenach została udokumentowana na mapach już w 1917 r.¹². Co więcej, nie krył swojego wsparcia dla Regavim, skrajnie prawicowej organizacji zajmującej się „relokacją” Palestyńczyków i Beduinów z ziem rzekomo będących własnością narodu izraelskiego. W nawiązaniu do Uniwersytetu Bar-Ilan Regavim podaje, że prowadzi na tej uczelni kurs o prawie międzynarodowym w Judei i Samarii¹³.

Ze względu na bogatą historię wdrożenie większości planów rozwojowych, w tym budowlanych, na Zachodnim Brzegu wymaga przeprowadzenia archeologicznych badań ratowniczych. Jak wskazuje raport Emek Shaveh, w przypadku tego rejonu aż 90% wniosków dotyczących wykopalisk z lat 2007-2014 wspomagało interesy izraelskich osadników, przyczyniając się do rozwoju ich infrastruktury¹⁴. Tym samym archeologia stanowi ważny element szerszego procesu kolonizacji Zachodniego Brzegu przez Izrael. Według raportu Biura ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, OCHA) Palestyńczykom odmawia się prawa do budowy na swoich ziemiach, podczas gdy Izraelczycy otrzymują dofinansowania na rozwój osad w tych samych miejscach¹⁵. Poza brakiem wsparcia Palestyńczycy są dodatkowo wypędzani przy pomocy przemocy fizycznej, gróźb, niszczenia drzew, upraw, domów i dobytku, podpalania pól, a nawet pozbawiania życia¹⁶. Nie mogą też liczyć na rzetelną ochronę prawną. Od 2005 do 2023 r. 93,7% rozpoczętych dochodzeń w sprawie przemocy izraelskich cywili wymierzonej w Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu zostało zamkniętych bez aktów oskarżenia, przy czym w 2023 r. aż 57,5% Palestyńczyków, którzy doznali krzywdy ze strony Izraelczyków, zdecydowało się nie zgłaszać tego policji¹⁷.